بش قارداش
بابا امان
شهر تاریخی بلقیس
عمارت مفخم

بش قارداش
بابا امان
شهر تاریخی بلقیس
عمارت مفخم

زمين شناسي اسفراين

     منطقه اسفراين در حاشية جنوبي ارتفاعات آلاداغ كه امتداد  شرقي رشته كوههاي البرز مي‌باشند قرار گرفته است. در قسمت جنوبي يك سري كوهستانهاي كوچكتر شامل ارتفاعات جغتاي واقع شده‌اند .

        قديمي‌ترين سازندهاي شناخته شده از دولوميت و آهكهاي تريلويت دار تشكيل شده كه به دوران اول (كامبرين) زمين شناسسي مربوط مي‌شود. به علاوه شيلهاي سياهرنگ (اردووسيين )، ماسه سنگ و شيل سبز رنگ (سيلورين)، ماسه سنگ هاي قرمز رنگ، مارن گچ‌دار و آهكهاي سياه‌رنگ (دونين) نيز متعلق به دوران اول زمين شناسي است و در كوزه زر (شمال غرب منطقه) ديده مي‌شوند.

        سازندهاي دوران دوم شامل شيل و ماسه سنگ سبز رنگ (سازند شمشك) همراه با رگه‌هاي زغال(ژوراسيك تحتاني)، آهك مارني و مارنهاي آمونيت دار (ژوراسيك مياني)، آهكهاي كرم رنگ و توده‌اي ژوراسيك فوقاني (سازند لار ) در شمال، شمال شرق و جنوب شرقي منطقه رخنمون دارند. سازندهاي آهكي اين دوران، بويژه آهكهاي كرتاسه، در رابطه با منابع آب زيرزميني حائز اهميت است.

       رسوبات دوران سوم از شيل، ماسه سنگ، مارن و سنگهاي آذرين بيروني (آندزيت، تراكي آندزيت و توفهاي سبز رنگ) تشكيل شده و عمداً حاشية ارتفاعات شمالي و جنوبي منطقه را اشغال مي‌كنند و تأثير نامطلوب بر منابع آبهاي زيرزميني دارند .[1]

      رسوبات آبرفتي دوران چهارم كه تشكيل دهندة تراسها، مخروط‌افكنه‌ها، واريزه‌ها، لس و ماسه بادي است، با گسترش زيادي دشت پايين دست كوهستانهاي آلاداغ را فراگرفته‌اند ولي دشت واقع در اطراف شهر اسفراين به وسيلة مانعي از مارنهاي نئوژن در جنوب محدود مي‌گردد.[2] رسوبات آواري دانه درشت و دانه ريز سطح دشتهاي موجود و پاي كوههارا به حالت مخروط افكنه مي‌پوشاند كه از نقطة نظر آب شناسي حايز اهميت است. [3]

 سيد احمد ، فدايي، جغرافياي شهرستان اسفراين

 



[1] - دكتر ولايتي ، سعدالله مهندس توسلي ، سعيد ، منابع و مسائل آب استان خراسان ، مؤسسة چاپ و انتشارات آستان قدس رضوي ، چاپ اول ، 1370 ، ص 129 و 130 .

[2] - وزارت نيرو ، مهندسين مشاور مهاب ، طرح آب رساني شهرهاي استان خراسان و سمنان ، گزارش شناسايي ،اسفراين ، 1356 ، ص32 .

[3] - وزارت نيرو ، اداره كل آبهاي زيرزميني ،مهندسين مشاور پاملو ، مطالعات توسعه بهره‌برداري از منابع آب منطقه جوين اسفراين، گزارش نهاي ، جلد اول ،خلاصه گزارش ، مهر ماه 1356 ، ص 25 .