بش قارداش
بابا امان
شهر تاریخی بلقیس
عمارت مفخم

بش قارداش
بابا امان
شهر تاریخی بلقیس
عمارت مفخم

وقف چشمه سار هميشه  جوشان و واقف فرهيخته هميشه جاويد

مقدمه: تاريخ وقف به صدر اسلام بر مي‌گردد و ريشه آن را به راحتي مي‌توان در آيات و روايات و سنت پيامبر گرامي اسلام (ص) و ائمه بزرگوار اسلام يافت. كلمه وقف و واقف از جمله كلماتي است، كه انسان را هميشه به ياد و نام انسانيت و دوستي عميق و احسان و نيكو كاري جاويد و دور از هر گونه ريا و فقط و فقط براي رضاي خدا شكوفا مي‌سازد واقف انساني است كه دل خود را از همه تعلقات دنيوي  جدا مي‌كند و به منبع لايزال الهي  پيوند مي‌دهد. انساني كه شايد تمام عمر خود را براي بدست آوردن مال دنيوي صرف كرده و در يك تصميم قلبي همه آن سختيها خود را چنان از خود جدا مي‌كند كه فقط خود را در بارگاه حق تعالي مي‌بيند و بس به اين درجه رسيدن براي يك انسان فيض عظيم الاهي را مي‌طلبد، در غير اين صورت هيچ توجهي ديگر براي آن نمي‌توان يافت. واقف با اين كار خود رودي را جاري مي‌سازد. تا دنيا كه برجاست تشنگان را سيراب نموده و براي خود راه رسيدن و نگاه دوختن به لاله‌هاي رنگارنگ كنار رودخانه اين چشمه سار دنيوي كه انتهايش مملو كرامت انساني است كه در قيامت به دست واقف مي‌رسد، در اين جا ست كه واقف عظمت را آنگاه دريافته كه با هيچ چيز عوض نمي‌كند و خوش به سعادت چنين افرادي كه به اين درجه از عظمت وانسانيت رسيده و همه هستي خود را با اين ميراث جاويد گره مي‌زنند. و گذشته از اين واقف چه در حيات باشد و چه در ممات در نزد انسانها نيز عظمت الهي را دارا هستند و مالشان نيز از احترام خاصي در نزد مردم برخوردار مي‌باشد. كه هيچ كس در هيچ مقام چنين عظمتي را  در نزد مردم ندارد. واين سعادت زماني است كه فقط وفقط كلمه وقف و واقف اين عظمت را به صاحبان آن مي‌بخشد، آن هم تنها نصيب مردان خدا مي‌شود. ولي مي افزايد : وجود قريب به 630 فقره موقوفه شامل 2630رقبه در حوزه اوقافي شيرستان شيروان گواه صادقي است به وجود آن همه تعاليم و پاسخ خير انديش وصالحان به آن  پيامها ، مردان و زنان صالحي كه پس از درك شرايط و ضرورتهاي ديگران بخشي از ثروت خود را به صورت ميراث جاودان براي خود مقرر مي داند . واميد است با گسترش فرهنگ وقف شاهد رشد معنويت خير خواهي ، ايثار و جوانمردي در جامعه باشيم . رئيس اداره اوقاف و امور خيريه شيروان مي گويد ، واقفين با پيروي از دستورات الهي و تاُ سي از رهنمودهاي و پيامبران ائمه اطهار (ع) و علماي ديني با اهداف مشخص جهت رفع بخشي از نيازمنديها ، اموال خويش را براي اموراتي از قبيل قرآن خواني ، اقامه مجالس روضه خواني ، سوگواري حضرت ابي عبدالله الحسين (ع) كمك به فقرا و مستمندان ، خريد نان و البسه جهت فقرا و نشر معارف اسلامي اختصاص داده اند ، كه در آمد كل موقوفات در سال 83 مبلغ 283/357/467/1ريال بوده و اداره اوقاف و امور خيريه عهده دار اين ميراثهاي غني و ارزشمند مي باشد . آقاي كاضمي مقدم با اشاره به سابقه وقف در اين شهرستان گفت : قديمي ترين وقفنامه ها مربوط به 396 سال قبل است كه بر روي پوست نوشته شده وديگر موقوفات كه وقفنامه هايي براي آنها نوشته شده است . بين سال 141 تا 45 سال قبل قدمت دارد . و بعد از انقلاب شكوهمند اسلامي نيز املاك خوبي توسط افراد خير وقف شده كه مي توان به موقوفه اخوان « ابراهيم پور » شامل 63 در بند مغازه تجاري ، موقوفه مرحوم حاج حسن خورشيدي و حاج محمد علي خير آور  در شيروان و حاجي عبدالعلي حشمتي و حاجي قربان صادق زاده در گليان اشاره كرد ، رئيس اداره اوقاف در ادامه با مهم خواندن كارهاي فرهنگي انجام شده توسط اين اداره مي افزايد : بر گزاري مسابقات حفظ و قرائت قرآن كريم و معرفي نفرات برتر به استان  وكسب سه مقام  استاني و همچنين مقام اول كشوري در حفظ كل قرآن و انتخاب آقاي رمضانعلي ايزانلو جهت شركت در مسابقات بين المللي در عربستان سعودي در سال 83 و كسب سه مقام اول در رشته حفظ 20 جزء و كل و شكوفه ها در سال جاري ، بر گذاري مراسم عزاداري و افطاري ماه مبارك رمضان ، خريد قرآن و اهداي آن به محافل قرآني و اهداي 5 سكه تمام بهار آزادي به 5 زوج جوان در مراسم جشن دانشجويي از مهمترين ير نامه هايي است كه در سال گذشته در اين روستا انجام شده است . وي با بيان اينكه اداره بقاع متبر كه از وظايف مهم اين اداره است مي گويد : تعداد  15 بقعه متبر كه در اين شهرستان وجود دارد ، كه از اين تعداد 5 بقعه آن از شهرت بيشتري بر خوردار ند ، ( كاظمي مقدم ) در ادامه به معرفي امام زاده حمزه رضا (ع) برادر گرامي حضرت امام رضا (ع) در فاصله در فاصله 5 كيلو متري شهر و از تقدس ويژه اي برخوردار است . امامزاده حمزه رضا (ع) شيروان داراي مقام علم و تقوا بوده كه پس از شهادت امام رضا (ع) به خونخواهي امام قيام مي كنند كه نهايتاٌ توسط عوامل ولشگريان ماُمون در همين محل به شهادت مي رسند . مزار اين با كرامت روزهاي پنجشنبه و جمعه هر هفته ميعادگاه عاشقاني است كه در خلوت دل به راز و نياز با خداي بي نياز مي نشينند . و غبار غم را در دريايي زلال معرفت مي زدايند . قرار گرفتن مرقد شهداي انقلاب و آيت الله حاج شيخ ابراهيم واعظي و بناي تاريخي تيموري در داخل صحن امامزاده از اهميت ويژه اي بر خوردار است . استاد مقيمي در كتاب جغرافياي تاريخي شيروان مي نويسد : اين بناي تاريخي يكي از آثار پر ارزشدوره غزنويان  است . از نظر نماي خارجي با توجه به طاقنماهاي هشت گانه بزرگ اطراف وغرفه ها ، اثر چشمگير و بديعي را عرضه ميدارد . اطراف ايوان جنوبي كاشيكاري و كتيبه نويسي شده است . درب چوبي گردوئي حرم به طرز استادانه‌اي منبت كاري شده كه در يك لت (لنگه ) سوره آيه الكرسي و درلت ديگر آن سوره الشمس حك گرديده است . ضريح مصلاي امامزاده كه به دست هنر آفرينان ايراني به طرز بسيار بسيار زيبايي با دقت و ظرافت ساخته شده است . بر روي مقبره مطهر امام زاده حمزه رضا (ع) قرار گرفته است . كه با آيات  كلام الله مجيد تزئين شده است . و مقدس ترين مكان زيارتي مردم متدين و فهيم شيروان و زوار ثامن الائمه حضرت امام رضا (ع) مي باشد . كه در فاصله يك كيلو متري جاده بين المللي شيروان به تهران قرار گرفته است . وناصر الدين شاه قاجار در سفرنامه خود از بقعه متبر امامزاده حمزه رضا(ع) ياد نموده . در باز ديدي كه حاج آقاي ريحاني معاونت محترم اوقافي سازمان اوقاف و امور خيريه در سال 83 از اين مكان مقدس داشتند ، توسعه فضاي حرم امامزاده حمزه رضا (ع) و محوطه سازي آن در دستور كار اداره اوقاف وامور خيريه شيروان قرار گرفت  . به گفته وي در اولين گام ابتداء فاز اوّل محوطه سازي و احداث كانالهاي اصلي و ضروري و و زير بنايي طرح و با شركت سيمان سازه با هزينه اي بالغ بر 350 ميليون ريال اجرا شد . وحال با تقسيم خراسان بزرگ اجراي طرح جامع توسط مديريت محترم كل اوقاف وامور خيريه خراسان شمالي حاجي آقاي رحيمي به طور جدي پيگيري وبا اولويت بندي كه صورت  گرفته توسط اين اداره فاز به فاز مورد اجرا  قرار خواهد گرفت . وي با اشاره به وضعيت فعلي اين آستانه به اقدامات انجام شده توسط اين اداره  در جهت جذب زائران گرامي اشاره دارد افزود : به دليل وجود مزار بيش از 400 شهيد و علاقه مندي مردم شهيد پرور شيروان به خاندان رسالت واهل بيت (ع) اين بارگاه شريف را به عنوان مكاني براي نيايش و ارتباط با خداوند متعال بر گزيد و قبله آمال خود قرار داده اند . لذا بايد توجه بيشتري به اين مكان شود و با عنايت به اينكه  زائران دعوت شده امامزاده و مورد عنايت صاحب خانه هستند ، به زيارت مي آيند كه متحول شوند و به آرامش برسند و به فراخور حال و ومقال خويش از زيارت امامزاده بهره‌مند  شوند . لذا محيط امامزاده علاوه بر جاذبه هاي معنوي بايد از جايگاه سياحتي هم برخوردار باشد . در اين رابطه و در جهت تحقق آرمان اداره اوقاف نيز با اهتمام و بهره گيري  از امكانات در ايجاد رفاء و كسب رضايت خاطر زائران نقش مهمي ايفا نموده است و با طرح جامع و ساماندهي محوطه فعلي آستانه به محيطي بسيار آرام بخش و مفرح تبديل خواهد شد . كاظمي مقدم با تأكيد بر عمران هر چه بيشتر اين آستانه گفت تأمين تمامي هزينه هاي اجراي طرح مذكور و ساخت ضريح مطلا از محل نذورات وهداياي مردمي بوده است . و خواستار تداوم كمكها ومساعدتهاي مالي مردم خيرخواه ونيكوكار شد و از آنان خواست اداره اوقاف وامور خيريه شيروان را در ادامه اجراي طرح ياري نمايند . رئيس اداره اوقاف و امور  خيريه شهرستان شيروان از ديگر امامزاده هاي داراي موقوفات و مهم اين شهرستان را امامزاده محمد رضا (ع) فرزند امام موسي كاظم (ع) اعلام كرد . و افزود اين بزرگوار يكي از فرزندان حضرت امام موسي كاظم عليه السلام است و در سند دست خطي مربوط به دورهُ خوارزمشاهيان به آن اشاره شده است . و در كتاب حبيب السير نوشته شده است . كه معمرين معتقدند در زمان وليعهدي مأمون در خراسان عده اي از خويشان و اقوام آن حضرت ( امام رضا (ع) )به مرور از مدينه به سوي ايران مي آمدند و زماني كه كاروان امام زاده محمد (ع) در مسر به اسفراين وجوين و جليان و شيروان مي رسند مقارن با شهادت حضرت امام رضا (ع) بدست مأمون بوده است . مأ مون از موضوع اين كاروان مطلع مي شود و گروهي از لشكريان خود را از مشهد به جوين و جليان مي فرستد كه در اين در گيري نابرابركاروان امامزاده محمد رضا (ع) از قواي مأمون شكست مي خورند به طوري كه يكي از ياران با وفاي امامزاده به نام علمدار با گروهي به شهادت مي رسند . و امامزاده محمد رضا (ع) در اين درگيري مجروح وپس از طي مسافتي در محل فعلي شهيد و بدنش در همانجا به خاك سپرده مي شود . كه امروز زيارتگاه مردم متدين روستايي و شهري شيروان است . و در فاصله 18 كيلو متري جنوب غربي شهرستان  شيروان در كنار شهر كهن اسرار (مشهد طرقي قديم ) قرار دارد . ضريح چوبي ومشبك آن در سال 1284 ه. ش ساخته شده ودر سالهاي اخير شبستانهايي در اطراف بقعه نيز توسط اين اداره احداث گرديده ، در سال گذشته پروژه را اختصاصي به طول 3 كيلومتر با 5 دهنه پل و آبنماوشن ريزي مورد بهره برداري قرار گرفت تا زائرين بتوانند از جاده مناسبي بهره‌مند شوند . وي ياد آورشد طرح جامع آن توسط مهندسين مشاور معماري تهيه شده وتنها كمبود اين بقعه متبركه برق مي باشد ،  كه انشاء الله بتوانيم با پيگيري و مساعدت اداره برق پروژه برق رساني آن به انجام برسد .تا زائرين اين بقعه بتوانند از اين نعمت ارزشمند برخوردار شوند . هزينه كل اجراي اين طرحها كلاً از محل در آمد  اراضي موقوفه امامزاده تأمين و پرداخت شده است . وي در خاتمه اظهار داشت ، بقاع متبركه ديگري در اين  شهرستان وجود دارد كه مورد توجه مشتاقان زيادي است . كه آن امامزاده عبدالرضا (ع) در 18 كيلو متري جنوبي غربي شيروان ودر مكان بلندي در مجاورت روستاي توده قرار دارد ، كه از چشم انداز بسيار زيبايي برخوردار است ، اين آستانه مقدار بيشاز 10هكتار فضاي سبز دارد ، داراي طرح جامع و ساختماني به ابعاد چهار ضلعي و زير بنايي به مساحت 400متر  ميباشد و داراي  راه آسفالته و برق و آب  شرب بهداشتي است . و پروژه گاز رساني و تلفن در حال اجراست . بقاع و اماكن متبركه ديگري در اين شهرستان وجود دارد كه به منظور اطلاع و به طور فهرست وار به شرح ذيل به آن اشاره مي شود .

1-  معصوم زاده قاسم الحسيني (ع) . (روستاي فجر آباد )

2-   امامزاده يحيي (ع) . (روستاي منصوريان )

3-   بقعه متبركه بابا توكل گلياني. (روستاي گليان )

4-   بقعه متبركه عبد الرحمن (ع) .( روستاي مشهد طرقي)

5-   بقعه متبركه امامزاده غيبي (ع) (شيروان )

6-   بقعه متبركه ذكريا پيغمبر (ع) (نامانلو)

7-  بقعه متبركه عباس (ع) (پيرودانلو )

8-  بقعه متبركه عبدالرحمن .(روستاي اسطرخي)

9-  بقعه متبركه خواجه سراج الدين .( باغان )

10-        بقعه متبركه شيخ مقدم .(الله آباد )

 

هزينه هاي انجام شده در سال 1383 از محل در آمد موقوفات متصرفي

رديف

شرح هزينه موقوفات

مبلغ

ريال

1

ترويج قرآن

000/200/4

2

توسعه علم ودانش (كمك به مدارس طلاب علوم ديني ، دانش آموزان)

000/180/13

3

كمك به بيمارستانها و درمانگاه ، دارو و درمان بيماران

500/549/83

4

كمك به احداث وتعمير ، حقوق ائمه جماعات ،خدام ومايحتاج مساجد

38529800

5

نشر معارف اسلامي (تهيه و چاپ كتاب وتجهيز كتابخانه)

21019800

6

كمك به مستضعفين وخيرات ومبرات

15652600

7

مراسم مذهبي، تعزيه داري و اطعام

474563201

8

كمك به ايتام و پرورشگاهها

000/300/4

9

اتبات عاليات واماكن مقدسه مذهبي

 

10

كمك به مدارس علوم ديني وطلاب ومدرسين

2300000

11

كمك به احداث و تعمير پلها ، شوارع ، قننوات و آب انبارها

000/700/1

12

رد مظالم ، صوم وصلاه و سهم امام

 

13

عمران وحفظ ونگه داري موقوفات

110505400

14

حقوق اوقافي حق التوليه ، حق تصدي ،ماليات وعوارض

81844147

15

ساير نيات واقفين به غير از موارد فوق

000/400/23

 

جمع