بش قارداش
بابا امان
شهر تاریخی بلقیس
عمارت مفخم

بش قارداش
بابا امان
شهر تاریخی بلقیس
عمارت مفخم

 «سنگ نگاره تكه[1]»

     در 35 كيلومتري غرب بجنورد و 3 كيلومتري جنوب جاده آسفالته بجنورد ـ‌ گرگان، روستاي نرگسلوي عليا قرار دارد. اين روستا در دو سوي دره با صفاي زوي نرگسلو (چيلاغ)، در 57 درجه و 5 دقيقه طول جغرافيايي و 37 درجه و 30 دقيقه عرض جغرافيايي در ارتفاع 1100 متر بالاتر از سطح دريا واقع شده است.

    پس از گذر از پل رودخانه نرگسلو و طي مسيري در حدود 550 متر كه از روي بلنديهاي مشرف به دره مي‌گذرد، در بلندترين نقطه صخره‌هاي شرقي مشرف به دره‌، درختي پديدار مي‌گردد. در اين محل صخره‌اي وجود دارد كه به (تكه) معروف است. در دل اين صخره كه به شكل كاسه‌اي بر روي لبه دره كنده شده است، نقشهايي نمايان مي‌باشد.

     سرتاسر اين كاسه را لايه‌اي روغني پوشانده است و چند سوراخ كوچك در بدنه آن ديده مي‌شود كه از شكاف پايين آبي جاري بوده و در اطراف شكاف بالايي آثاري از دود به چشم مي‌خورد.

     حدود بيست تصوير به رنگ سرخ كه با گل اخرا كشيده شده ، در سطح بالايي صخره نقش بسته است. تعدادي از آنها بر اثر گذشت قرنها كمرنگ مي‌نمايد. در اين نقاشي‌ها كه متعلق به هزاره سوم پيش از ميلاد است، اشكال بز كوهي نر و درخت ديده مي‌شود[2].

     حدود پانزده بز كوهي با شاخه‌اي بلند و به حالت ايستاده، موضوع اصلي سنگ نگاره است. بزرگ‌ترين آنها 23 سانتي متر طول و 28 سانتي‌متر ارتفاع دارد و كوچكترين (تكه) داراي 11 سانتي متر ارتفاع و 15 سانتي متر طول است. سمت نگاه بزهاي كوهي اغلب به سوي درختان است و تكه‌ها بدون حركت، افسون شده به درختها مي‌نگرند.

شش درخت كه بزرگترين آنها 40 سانتي متر طول و 20 سانتي متر عرض آن است، در داخل خمره قابل تشخيص است. تعدادي از درختها داراي ريشه هستند و شكل درختان با يكديگر متفاوت است. شمار نقاشي‌ها بيش از اينها بوده كه احتمالاً بر اثر افروختن آتش و سياه شدن صخره از بين رفته است.

     در صخره‌هاي مقابل (تكه) واقع در آن سوي دره و در اطراف اين محل، غارهاي كوچك متعددي وجود دارد كه اقامتگاه انسانها در دوره غارنشيني بوده است.

اين محل در نزد اهالي از احترام خاصي برخوردار است و معروف است كه بعضي شب‌ها روشنائي از صخره آن مي‌تابد.

     از نخ‌ها و پارچه‌هايي كه به درخت مجاور تكه گره زده‌اند آشكار است كه ساكنان اطراف از اين مكان حاجت مي‌طلبند و فطيرهاي نذري خود را براي تبرك بر سطح صخره مي‌كشند. تاكنون در شهرستان بجنورد علاوه بر نقشينه‌هاي تكه، نقاشي‌هايي در غار گنج كوه شقان و سنگ نبشته جربت متعلق به دوران پيش از اسلام مشاهده شده است. نقاشي‌هاي تكه از لحاظ هنري در مقايسه با سنگ نبشته جربت از زيبايي و ظرافت خاصي برخوردار مي‌باشد.

 

 

 

 

صخره اي كه در دل آن سنگ نگاره تكه نقش بسته است.

عكس دارد ص 128

بجنورد گذرگاه شمالي خراسان، احسان سيدي زاده ـ علي اكبر عباسيان

 

 

 



[1] . تكه به معناي بز كوهي نر مي باشد

[2] . آقاي لباف ، كارشناس ميراث فرهنگي كه در تير ماه سال 71 از اين محل بازديد به عمل آورده ، معتقد است قدمت اين نقاشي ها حداقل به هزاره سوم قبل از ميلاد مي رسد.