بش قارداش
بابا امان
شهر تاریخی بلقیس
عمارت مفخم

بش قارداش
بابا امان
شهر تاریخی بلقیس
عمارت مفخم

شهر بلقيس ارگ بمي ديگر

     از قديم الايام دشت اسفراين مهد تمدن‌هاي گوناگوني بوده كه در مورد قدمت آن نظر قطعي نمي توان ارائه كرد ولي با برسي سفالهايي نخودي رنگ ساده و منقوش با رنگ سياه وقهوه اي تيره و سفال خاكستري در سطح تپه هاي انجيري، چهل دختران و امين آباد به قدمت تمدنهايي حداقل بيش از 8000 ساله تاريخ اسفراين مي‌توان پي برد.

اسفراين به دليل واقع شدن در مسير جاده ابريشم از جمله كانون‌هاي اقتصادي‌ـ فرهنگي بوده كه اين جاده در ايجاد و شكل گيري و رونق مدنيت در اسفراين مسلماً نقش به سزايي داشته است، شهر تاريخي بلقيس يكي از ديدنيهاي اسفراين در كنار طبيعت زيباي آن در حقيقت بقايا و خرابه‌هاي شهر قديمي اسفراين است.

كلنل بيت، كه در سال 1893 از اين منطقه ديدن نموده در سفرنامه خود به نام خراسان و سيستان درباره شهر بلقيس مي نوسد :«خرابه هاي شهر بلقيس از دو قسمت «ارگ» و «شهر» تشكيل شده ارگ شهر 360 متر طول و 135 متر عرض و 48 هزار و 600 متر مربع مساحت دارد كه بر روي سطحي به ارتفاع 6تا9 متر بالاتر از سطح زمين هاي ناحيه واقع شده كه مجموعاً29 برج به اندازه هاي مختلف بر حصار آن ايجاد كرده‌اند.

كليه برجها و باروي قلعه در اثر مرور زمان تخريب شده و فقط اسكلت آنها هنوز پابرجاست و جالب است كه كلنل بيت مي نويسد : حتي عرض ديوارهاي اين ارگ در برخي نقاط تا 5 متر مي‌رسد و بنا به قولي ، عبور سواره نظام از روي اين ديواره‌ها صورت مي گرفته است و در قسمتي ديگر از سفرنامه اشاره مي كند كه «سكه هايي اين محدوده پيدا شده كه كلمه اسفراين به فارسي به روي آن حك شده ولي متأسفانه تاريخ آن نوشته نشده .»

قدمت شهر بلقيس :

     اما در مورد قدمت شهر بلقيس مي توان گفت : قدمت بناي شهر بلقيس به روايتي مربوط به دوران پيش از اسلام و به روايتي مربوط به دوران صفويه است و احتمالاًحدس زده شده به خاطر مرتبط شدن با عصر صفويه، كشف سفالهايي از نوع چيني سبز رنگ و نوع مخصوص شاه عباسي ( زمينه سفيد و گل و بقيه لاجوردي )در سطح تپه بوده، البته بناي شهر بلقيس به «بلقيس خاتون » مادر تيمور گوركاني نيز نسبت داده شده است ولي با توجه به اينكه شهر قديم اسفراين پيش از اسلام نيز وجود داشته و حتي پس از اسلام نيز شهري آباد بوده در طول تاريخ بارها مورد حمله و هجوم قرار گرفته ،به نظر مي رسد كه شهر بلقيس بسيار پيشتر از دوران صفويه ساخته شده . به احتمال زياد در اين دوره مجدداً بازسازي شده است.

     البته ممكن است مثل پاسارگاد ( آرامگاه كورش) كه به قبر مادر « مادر حضرت سليمان » تغيير نام داده شده بود تا اعراب در صدد تخريب آن برنيايند، شهر بلقيس نيز چنين نامي به خود گرفته است زيرا در هيچ منبع و مأخذ تاريخي اشاره‌اي به ملكه سبا كه از خراسان عبور كرده باشد يا ارتباطي با اوداشته باشد مشاهده نشده است.

     برخي از محققين مي‌گويند اعراب به خاطر زيبايي و طراوتي كه اسفراين داشته و ياد‌آور سرسبزي و خرمي يمن بوده اين مكان را به نام كشور ملكه سبا، شهر بلقيس ناميده‌اند.

     گروهي از محققين مي‌گويند زماني كه حفاران غير حرفه‌اي و قاچاقچيان حرفه‌اي اشياء عتيقه را از محلي بيرون مي‌كشند و سالها اين كار ادامه دارد خودشان بر روي منطقه نامي مي‌گذارند و شايد شهر بلقيس از اين طريق به اين نام معروف گشته كه اين نقل، بسيار ضعيف مي‌نمايد.

ممشلي ، هاجر روز نامه خراسان شمالي 28 ارديبهشت 84