بش قارداش
بابا امان
شهر تاریخی بلقیس
عمارت مفخم

بش قارداش
بابا امان
شهر تاریخی بلقیس
عمارت مفخم

حكام و ايلخانان بجنورد

     در ابتداي ورود به خراسان، رياست آن‌ها بر عهده‌ي ايل كرد چشمگزكگ بود كه بعداً زعفرانلو ناميده شدند و مركز فرمانروايي آنها ابتدا درونكر و شيروان و سپس قوچان بود.

اين حكام به ترتيب عبارت بودند از:

1-    شاه علي سلطان چمشگزگ كه پس از سركوب ازبكان در خراسان به لقب‌خاني از سوي شاه عباس نايل آمده و شاه علي‌خان شد و پس از استقرار كردها در خراسان از سال 1007 تا 1010 چون بيشتر مورد توجه و عنايت شاه قرار گرفت به شاه‌قلي سلطان معروف شد. يعني سلطان غلام مخصوص شاه و امير الامراي خراسان.

2-    يوسف سلطان كرد مير ايل جليل چشمگزگ و حاكم قوچان در سال 1307 قمري بزرگان شادلو معتقدند كه اين يوسف سلطان‌نياي بزرگ آنها بوده است. (گويا در اين زمان سهراب بگ پسر شاهقلي سلطان هنوز كودك بوده است كه حكومت ايل به يوسف سلطان شادلو رسيده است.)

3-    سهراب بگ پسر شاه‌قلي سلطان ميرچمشگزگ.

4-    قراخان پسر سهراب بگ وكيل اكراد چشمگزگ.

5-    سام بگ وكيل الاكراد پسر قراخان هم اوست كه پدر زن نادر شاه و سپهسالار كل خراسان است.

6-    محمد حسين‌خان پسر سام بگ كه از سوي نادرشاه به لقب خاني و سپس به لقب ايلخاني نايل آمد.

7-    امير گونه‌خان ايلخاني پسر محمدحسين‌خان كه معاصر شاهرخ افشار و آغامحمدخان قاجار بود.

8-    رضاقلي خان ايلخاني كبير پسرامير گونه‌خان كه جنگلهاي او با فتحعلي‌شاه و پسرش نايب السلطنه مشهور است و پس از شكست او از عباس ميرزا نايب السلطنه مشهور است و پس از شكست او از عباس ميرزا نايب السلطنه در سال 1248 قمري فتعلي‌شاه براي تجزيه‌ي قدرت كردها و جلوگيري از شورش آن‌ها ايلات كرد را برروال قديم در قفقاز به دو ايلخاني شادلو و زعفرانلو تقسيم كرد. مركز زعفرانلو‌ها قوچان و مركز شادلوها بجنورد شد و به دو شاخه به گونه‌ي زير تقسيم گشت:

رضا قلي‌خان ايلخاني كبير

 

9- سام خان ايلخاني زعفرانلو                     10- نجفعلي‌خان ايلخاني شادلو

11-امير حسين خان شجاع الدوله زعفرانلو

بنابراين پس از يو.سف سلطان كه اگر نياي شادلوها باشد، ديگر بارنامي از بزرگان شادلو در ميان حكام كرد خراسان نيست. زيرا شادلوها با كشته شدن نجفعلي يگ به امر شاه تهماسب دوم، كه رئيس آنها بود، عملا بي‌سرپرست مانند چندي بعد هم كه جعفر قلي يك پسر نجفقلي بك در ميدان چنگ با نادر در قوچان كشته شد و مخالفت شادلوها با نادر شاه مسجل گرديد، آن‌ها تضعيف شدند و بعد در دوره‌ي شاهرخ نواده‌ي نادر شاه است كه نام دولي‌خان شادلو بنيانگذار شهر بجنورد و سپس از ابراهيم‌خان شادلو پسر دولي‌خان كه در زمان آغا محمد‌خان قاجار رئيس ايل بوده است  و مورد غضب آغامحمدخان قرار مي‌گيرد، رئيس ايل شادلو و حاكم بجنورد بوده‌اند، اما رسما مقام ايلخاني‌گري را نداشته‌اند، پس از ابراهيم‌خان پسرش نجفقلي‌خان چنانكه گفته شد به امر فتعلي‌شاه رسما به عنوان اولين ايلخاني شادلو انتصاب مي‌شود. بنابراين نمودار حكام شادلو بجنورد را به گونه زير تقسيم نمود:

يوسف سلطان مير ايل جليل چشمگزگ سال 1037 قمري

 

نجفعلي بگ شادلو 11390 مقتول

 

دوليخان شادلو بنيانگذار شهر بجنورد 1163 ( زندگي )

 

ابراهيم‌خان شادلو 1211 ( زندگي )

 

نجفعلي‌خان ايلخاني  1248 ( زندگي )

يزدان قلي‌خان

جعفر قلي‌خان سهام الدوله ايلخاني  و             حيدر قلي‌خان سهام الدوله سردار  حاكم استرآباد بجنورد متوفي 1274            كل حاكم بجنورد و استرآباد متوفي 1289

 يار محمدخان سهام الدوله ( سالار مفخم ) حاكم بجنورد و استرآباد متوفي 1321

 

 

عزيز ا خان سالار مفخم (سردار معزز ) مقتول 1343

 

 

خسروخان شادلو كه چون علاقه‌اي به حكومت نداشت، اردشيرخان شادلو در دوره‌ي رضاشاه و پسرش رياست ايل را برعهده داشت.