بش قارداش
بابا امان
شهر تاریخی بلقیس
عمارت مفخم

بش قارداش
بابا امان
شهر تاریخی بلقیس
عمارت مفخم

سيد حسن بجنوردي

     سيد حسن ( 1315 ـ 1395 )‌ فرزند علي اصغر معروف به آقا بزرگ، فقيه فيلسوف حكيم، اديب شاعر و نويسنده شيعي امامي و يكي از برجسته‌ترين شخصيتهاي حوزة علمي نجف. در خراشا از توابع بجنورد بزاد و در همانجا رشد يافت. در بجنورد به تحصيلات مقدماتي پرداخت و در سال 1330 ق به مشهد رفت. وي در آنجا علوم عقلي و نقلي را نزد كساني چون حاج فاضل خراساني، شيخ آقا بزرگ حكيم ـ شاگرد با واسطة حاج ملاهادي سبزواري به خواند و ادبيات را نزد اديب نيشابوري اول فرا گرفت. در سال 1342 ق براي استفاده از حوزة علمي نجف‌ رهسپار عراق شد و محضر استاداني بزرگ چون آيت الله سيد ابوالحسن اصفحاني، ميرحسين ناييني و آقا ضياء‌الدين عراقي به تكميل تحصيلات خود پرداخت با حافظة شگرف و احاطة‌ گسترده‌اي كه بر ادبيات فارسي و عربي، حكمت و كلام و تفسير و حديث و فقه و اصول و اصول و اغلب رشته‌هاي معارف اسلامي و فلسفة آن داشت، بزودي به عنوان يكي از برجسته‌ترين مدرسين و مجتهدان حوزة نجف شهره گشت، چنانكه پس از در گذشت آيت‌الله بروجردي به سال 1380 ق ، مرجعيت عامة او براي شيعيان جهان مسلم گشت ليكن چون فيلسوفي آزاد و آزاد انديش بود خود را از مرجعيت كنار كشيد و به تحقيق و تأليف و تدريس و گوشه‌نشيني گراييد. البته گروه فراواني از شيعيان او را به عنوان مقلد خود برگزيدند. دربارة وي گفته شده است كه صد هزار بيت شعر عربي و فارسي حفظ بود و حتي در محافل خصوصي به صورت گسترده از اشعار جلال الممالك ايرج ميرزا بهره مي‌جست و سيل آسا اشعار اين شاعر معاصر يا بزرگاني چو مولوي و فردوسي و ناصر خسرو را خواندن مي‌گرفت و حاضران را به اعجاب و آفرين وا مي‌داشت. گويند ديوان خاقاني و منوچهري را نيز تماماً از بر بود. او پس از ساليان دراز تدريس و تحقيق، آثار ارزشمندي از خود به جاي گذاشت كه برخي بدين گونه است: القواعد الفقهيه منتهي الاصول، چاپ نجف 1379 ق 484 صفحه: ذخيره المعاد؛ حاشيه العروه الوثقي؛ رساله في الرضاع: رساله في اجتماع الامر و النهي؛ كتاب في‌الحكمه يا قولنا في الحكمه كه شرح است بر الاسفار الاربعه صدرالمتألهين؛ رسالة‌علميه. مرحوم سيد حسن بجنوردي در نجف بدرود زندگي گفت و در صحن مطهر اميرالمؤمنين (ع) در جوار آرامگاه آيت الله سيد ابوالحسن موسوي اصفهاني به خاك سپرده شد. از او شش فرزند به جاي مانده‌اند: مهدي، جواد (‌م 1362ش)‌، محمد، كاظم، فاطمه و طاهره؛ دايره المعارف بزرگ اسلامي زير نظر فرزند او كاظم موسوي بجنوردي منتشر مي‌شود.

منابع: « چهره‌هاي درخشان»، مجلة معارف اسلامي، شمارة 6 ( 1347 ش )‌، كيهان فرهنگي، سال 2، شمارة 6 ( شهريور 1364 ش )‌؛ معجم رجال الفكر و الادب في‌النجف، محمد هادي اميني؛ گنجينة دانشمندان، 3/184؛ اطلاعات پراكندة نويسندة مقاله.

محمد حسين روحاني